Με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία του βιβλίου «Δημήτρης Μανιατάκης, όραμα, επιχειρηματικότητα, αξιοκρατία», με συγγραφείς τον διακεκριμένο δημοσιογράφο και οικονομολόγο Αθανάσιο Χ. Παπανδρόπουλο και τον νομικό-οικονομολόγο Κώστα Χ. Χριστίδη, το Flash της Μεσσηνίας προβάλλει με το παρόν άρθρο πτυχές από τη ζωή του Δημήτρη Μανιατάκη και από το έργο, τόσο το προσωπικό όσο και αυτό του Μανιατακείου Ιδρύματος, όπως παρουσιάζονται στις σελίδες του. Κυρίως, όμως, εστιάζει στη σημερινή και μελλοντική ανάπτυξη της Κορώνης και της Μεσσηνίας γενικότερα. Κατά τον πρόλογο των συγγραφέων, «η άσκηση υπεύθυνης επιχειρηματικότητας από τον Δ. Μανιατάκη, η απαρέγκλιτη τήρηση της αξιοκρατίας σε κάθε του δράση και το όραμά του για τη σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με την κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της αγαπημένης του γενέτειρας Κορώνης, αλλά και της Μεσσηνίας γενικότερα, μπορεί και πρέπει να αποτελέσουν χρήσιμο υπόδειγμα για ανάλογα εγχειρήματα και σε άλλα μέρη της ελληνικής περιφέρειας». Ο δρόμος δεν ήταν καθόλου εύκολος. Ο Δημήτρης Μανιατάκης γεννήθηκε στην Κορώνη το 1939. Ο πατέρας του, Λεωνίδας Μανιατάκης, ασχολούνταν με το εμπόριο κατεργασμένων δερμάτων και είχε βιοτεχνία υποδημάτων. Ο Δημήτρης, το μικρότερο από τα τέσσερα αδέλφια, αναφέρει στο βιβλίο (σελ. 47): «Όποτε είχα ελεύθερο χρόνο, βοηθούσα τον πατέρα μου στη δουλειά. Τα χρόνια εκείνα, τόσο κοντά στην περίοδο της Κατοχής, ήταν πολύ δύσκολα, και τα μέσα στην επαρχία περιορισμένα. Έπρεπε, λοιπόν, να δουλεύουμε όλοι πολύ σκληρά. Μπήκα από μικρός στον χώρο της παραγωγής και του εμπορίου. Έτσι, όμως, απέκτησα και μεγάλη εμπειρία σε θέματα εργοδοσίας, στις σχέσεις με τους υπαλλήλους, τους προμηθευτές, τους πελάτες». Αφού τελείωσε το σχολείο, υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως έφεδρος ανθυποσμηναγός στην Αεροπορία, σπούδασε στην ΑΣΟΕΕ και ακολούθως ξεκίνησε την καριέρα του στη CITI BANK, όπου εργάσθηκε δημιουργικά για δυόμισι χρόνια. Το 1969 εντάχθηκε στο δυναμικό της ICAP (που είχε ιδρυθεί πέντε χρόνια νωρίτερα, από Έλληνες και ξένους επιχειρηματίες), αρχικά ως credit analyst.
Η συμβολή της ICAP στην ελληνική οικονομία
Ο Δ. Μανιατάκης σύντομα ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος της ICAP, η οποία υπό την ηγεσία του εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη εταιρία συμβούλων επιχειρήσεων στην Ελλάδα, με κύριο αντικείμενο την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου επιχειρήσεων και τη διενέργεια οικονομικών μελετών και ερευνών. Ως βασικοί μέτοχοι στην ICAP, πέραν του ιδίου και διάφορων επιχειρηματιών, Ελλήνων και ξένων, συμμετείχαν η Τράπεζα Πίστεως (μετέπειτα ALPHA BANK), η γαλλική COFACE και η Εμπορική Τράπεζα. H ICAP στην ουσία αποτέλεσε μια «βιομηχανία πληροφόρησης». Στην αρχική φάση αντιμετωπίσθηκε με έντονη καχυποψία από διάφορες πλευρές και με πολλά ερωτηματικά ως προς τον σκοπό της συγκέντρωσης οικονομικών πληροφοριών, σύντομα όμως η επιφυλακτικότητα υποχώρησε και έγινε κατανοητό ότι η πληροφορία αποτελεί δύναμη και πολύτιμο στοιχείο για τη ζωή και την πορεία κάθε επιχείρησης. Η ICAP δημιούργησε στην Ελλάδα τη μεγαλύτερη τράπεζα εμπορικών και οικονομικών δεδομένων, με αναλυτικά και επεξεργασμένα στοιχεία για περισσότερες από 100.000 επιχειρήσεις, αλλά και με ανάλογα στοιχεία, μελέτες κ.λπ. για την πορεία της ελληνικής οικονομίας γενικότερα, και μάλιστα σε εποχές πριν και μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, κατά τις οποίες η χώρα μας κατέβαλλε μεγάλες προσπάθειες για την όσο το δυνατόν καλύτερη ενσωμάτωσή της στον διεθνή καταμερισμό εργασίας. Η ICAP, μέσω στρατηγικών συμμαχιών και joint ventures που συνήψε με πολύ μεγάλες και γνωστές εταιρίες του εξωτερικού στους τομείς της επιχειρηματικής πληροφόρησης και των συμβουλευτικών υπηρεσιών, προσέφερε ολοκληρωμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, συνδυάζοντας τις γνώσεις της για την ελληνική αγορά με τη διεθνή εμπειρία και τις καταξιωμένες μεθοδολογίες των συνεταίρων της. Με τα δεδομένα αυτά, η ICAP όντως υπήρξε για την ελληνική επιχειρηματικότητα κορυφαίο αναπτυξιακό κλειδί, ανοίγοντας στην Ελλάδα σε μεγάλο βαθμό την πόρτα για την πραγματοποίηση οικονομικών και κοινωνικών καινοτομιών, κάτι που αποτελεί μέγα ζητούμενο και στις μέρες μας.
Διευθύνων σύμβουλος στη ΔΕΗ τη διετία 2005 – 2006 Ο Δημήτρης Μανιατάκης, αποδεχθείς σχετική πρόταση του τότε υπουργού Ανάπτυξης Δημήτρη Σιούφα, εισήλθε ως μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΗ στις 16 Νοεμβρίου 2004 και στις 28 Φεβρουαρίου 2005 εξελέγη διευθύνων σύμβουλος, σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος Στέργιου Νέζη. Η εκλογή του εγκρίθηκε από την Επιτροπή των ΔΕΚΟ της Βουλής των Ελλήνων στις 9 Μαρτίου 2005, χωρίς καμία αρνητική ψήφο («ναι» από τη Νέα Δημοκρατία, λευκό από τα κόμματα της αντιπολίτευσης). Η συγκεκριμένη θέση χαρακτηριζόταν από τον Τύπο της εποχής ως «ηλεκτρική καρέκλα», λόγω της ύπαρξης μιας σειράς από δύσκολα θέματα προς επίλυση, όπως: η επιλογή νέων γενικών διευθυντών μετά τη λήξη της θητείας των ήδη υπηρετούντων τον Σεπτέμβριο του 2005, η μετατροπή των παλαιών πετρελαϊκών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής σε μονάδες φυσικού αερίου και η κατασκευή νέων, η ηλεκτροδότηση των νησιών, το άνοιγμα της ΔΕΗ σε βαλκανικές χώρες και άλλα πολλά. Όπως ήταν ίσως αναμενόμενο, ο διευθύνων σύμβουλος δεχόταν ποικίλες και ενίοτε προκλητικές πιέσεις και παρεμβάσεις για θέματα αποκλειστικής αρμοδιότητας δικής του ή του Διοικητικού Συμβουλίου, τις οποίες αντιμετώπισε με εφαρμογή των αρχών της αξιοκρατίας και της καλής διακυβέρνησης. Οι αρχές αυτές εφαρμόστηκαν με συνέπεια στην ορθή επιλογή συνεργατών, τις επιχειρηματικές συνεργασίες, την πολιτική προμηθειών και τις αναπτυξιακές δραστηριότητες της επιχείρησης. Ο Δημήτρης Μανιατάκης κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για την υλοποίηση δομικών αλλαγών με εφαρμογή αρχών του σύγχρονου μάνατζμεντ, που θέλει την ενεργό συμμετοχή όλων των εργαζομένων για την ανάπτυξη της εταιρίας. Στις 3 Μαΐου 2006 ανακοινώθηκε νέο πενταετές επιχειρησιακό σχέδιο της ΔΕΗ για την περίοδο 2006 – 2010. Κυριότεροι στρατηγικοί στόχοι ήταν:
1. Ο εκσυγχρονισμός του εγχώριου παραγωγικού δυναμικού της με εγκατάσταση νέων και αντικατάσταση παλαιών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
2. Η ανάπτυξη συμμαχιών με διεθνείς παίκτες της ενεργειακής αγοράς για νέα επενδυτικά σχέδια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό
3. Η διερεύνηση των δυνατοτήτων και, ακολούθως, επέκταση παραγωγής και διανομής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη
4. Οι επενδύσεις σε νέους αναπτυξιακούς τομείς, όπως ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τηλεπικοινωνίες και νέες τεχνολογίες
5. Η ίδρυση και λειτουργία θυγατρικού εταιρικού σχήματος για τη διαχείριση και ανάπτυξη της μεγάλης ακίνητης περιουσίας της ΔΕΗ. Οι στόχοι αυτοί άρχισαν να υλοποιούνται κατά την περίοδο Μανιατάκη στη ΔΕΗ. Ακολούθησαν άλλες διοικήσεις, εξερράγη η οικονομική κρίση της δεκαετίας 2010 και τα πράγματα στη μεγαλύτερη ελληνική επιχείρηση επιδεινώθηκαν, πριν αρχίσουν να βελτιώνονται και πάλι κατά την τελευταία πενταετία. Ο ίδιος ο Δημήτρης Μανιατάκης σε άρθρο του στα ΝΕΑ (11 Αυγούστου 2019) σημείωνε: «Η εσωστρέφεια της ΔΕΗ και ο μονομερής προσανατολισμός της στην εσωτερική αγορά αποτέλεσαν μία από τις κύριες αιτίες της σημερινής οικτρής κατάστασης της βιομηχανίας της Ελλάδας. Η ΔΕΗ θα είχε καταφέρει σε μεγάλο βαθμό να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης που ξέσπασε από το 2010, εάν είχε υλοποιηθεί το επιχειρησιακό σχέδιο 2006 – 2010, που προέβλεπε την επέκτασή της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με αρχικές επενδύσεις 500 εκατ. ευρώ».
Το Μανιατάκειον Ίδρυμα και ο Πολιτισμός Το 1995 ο Δημήτρης Μανιατάκης και η σύζυγός του Ελένη Ταγωνίδη Μανιατάκη, λογοτέχνις, ίδρυσαν το Μανιατάκειον Ίδρυμα. Κύριος σκοπός του Ιδρύματος είναι η συστηματική ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής παρουσίας της Κορώνης στη διαχρονική πορεία του ελληνισμού, η υποστήριξη της πνευματικής, οικονομικής και κοινωνικής προόδου των κατοίκων του Δήμου, καθώς και ο εντοπισμός των συγκριτικών πλεονεκτημάτων, η ανάδειξη και η διεθνοποίηση της Μεσσηνίας και άλλων περιοχών μέσα από τρεις πυλώνες δράσεων: πολιτιστικό, αναπτυξιακό και κοινωνικό. Το Μανιατάκειον Ίδρυμα αντιλαμβάνεται τον πολιτισμό ως ένα κοινωνικό αγαθό. Οργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις υψηλής ποιότητας, υποστηρίζει δράσεις που φέρνουν τους ανθρώπους κοντά στην πολιτιστική τους κληρονομιά και συνεργάζεται με άλλα πολιτιστικά ιδρύματα και θεσμούς που προάγουν την καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία. Επιδιώκει σε σταθερή βάση την οικονομική ανάπτυξη της Κορώνης και της ευρύτερης περιοχής με εγχειρήματα φιλανθρωπικού αλλά και βιώσιμου χαρακτήρα, πάντοτε με σεβασμό προς την ιδιαίτερα πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της Μεσσηνίας και προς το περιβάλλον. Για την επίτευξη των σκοπών του το Ίδρυμα, κατά την τριακονταετή μέχρι σήμερα πορεία του, έχει πραγματοποιήσει πληθώρα δράσεων, όπως διαλέξεις, εκθέσεις και εκδηλώσεις, συνέδρια και ημερίδες με επίκεντρο την ιστορική μνήμη και την οικονομική ανάπτυξη, μελέτες, προγράμματα και χορηγίες για την αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής, εκδόσεις και παρουσιάσεις βιβλίων, αποδοχή και απονομή βραβείων σε διακεκριμένες προσωπικότητες, και πολλές άλλες. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη λειτουργία της Δανειστικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος και στη διενέργεια σεμιναρίων πολιτιστικού, οικονομικού και ιστορικού περιεχομένου από διακεκριμένους επιστήμονες, τα οποία παρακολουθούν νέοι Μεσσήνιοι φοιτητές του εξωτερικού, στοχεύοντας στη διεύρυνση των γνώσεών τους και την ενίσχυση των δεσμών τους με τον τόπο καταγωγής τους.
Η Μεσογειακή Διατροφή Στις 16 Νοεμβρίου 2010 η Μεσογειακή Διατροφή συμπεριλήφθηκε στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο για την Προστασία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και η Κορώνη υπήρξε μία από τις τέσσερις μεσογειακές πόλεις που ανακηρύχθηκαν Εμβληματικές Κοινότητες (αργότερα οι τέσσερις πόλεις αυξήθηκαν σε επτά). Το Μανιατάκειον Ίδρυμα συνέβαλε στη σύνταξη και υποβολή του σχετικού φακέλου, συντονίζοντας κυβερνητικούς και τοπικούς φορείς. Έκτοτε έχει υλοποιήσει πληθώρα δράσεων για τη Μεσογειακή Διατροφή – που είναι συνώνυμη με την ευζωία και τη μακροζωία – στην Ελλάδα και το εξωτερικό, όπως επιστημονικές ημερίδες, αρθρογραφία, παρουσίαση κλινικών μελετών, εκπαιδευτικά σεμινάρια και φεστιβάλ Μεσογειακής Διατροφής. Ιδιαιτέρως αυτή τη χρονιά, που η Κορώνη έχει αναλάβει την προεδρία των Επτά Εμβληματικών Κοινοτήτων της Μεσογειακής Διατροφής, το Ίδρυμα συνεργάζεται στενά με τον Δήμο Πύλου-Νέστορος για τον προγραμματισμό των σχετικών εκδηλώσεων που θα λάβουν χώρα από 30/9 έως 2/10/2026. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον τόπο μας, λαμβάνοντας υπόψη ότι η 16η Νοεμβρίου ορίστηκε πρόσφατα από τον ΟΗΕ ως Παγκόσμια Ημέρα Εορτασμού της Μεσογειακής Διατροφής.
Η Μελλοντική Προοπτική Το Μανιατάκειον Ίδρυμα φιλοδοξεί να συνεχίσει τις προσπάθειές του για την πνευματική, οικονομική και κοινωνική πρόοδο της Κορώνης, της Μεσσηνίας και της ελληνικής περιφέρειας γενικότερα. Ιδιαίτερη έμφαση πρόκειται να δοθεί στην αξιοποίηση της πλουσιότατης πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής μας και την πληρέστερη ένταξή της στη σύγχρονη οικονομική και κοινωνική ζωή. Οι διεθνείς βέλτιστες πρακτικές καταδεικνύουν ότι η αρμονική εξισορρόπηση προστασίας και αξιοποίησης του διαθέσιμου πολιτιστικού κεφαλαίου, όχι μόνο συμβάλλει στη διάσωσή του, αλλά μπορεί να αποτελέσει βασικό λειτουργικό τμήμα της κοινωνίας και της οικονομίας ενός τόπου, που συμπεριλαμβάνει πολιτιστικά πρότυπα, οικονομική ευημερία και κοινωνική συνοχή. Χωρίς αμφιβολία, ο πολιτισμός αποτελεί κοινωνικό αγαθό υψίστης σημασίας. Μπορεί να αποτελέσει βασικό πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης ενισχύοντας τον τουρισμό, την εκπαίδευση και την απασχόληση, λειτουργώντας ως μοχλός έρευνας και καινοτομίας αφενός, αλλά και διατήρησης της ιστορικής μνήμης αφετέρου. Αυτούς ακριβώς τους στόχους φιλοδοξεί να υλοποιήσει το Μανιατάκειον Ίδρυμα ως καταλύτης για ένα νέο βιώσιμο αναπτυξιακό υπόδειγμα στη Μεσσηνία και στην Ελλάδα, με ευεργετικές επιπτώσεις τόσο για την παρούσα όσο και για τις μέλλουσες γενεές. ■
