flash

flash

COSTA NAVARINO

«Βραβείo Ελληνικής Κουζίνας» για τα

εστιατόρια “Taverna” και “Barbouni”

 

Τα εστιατόρια “Taverna” και “Barbouni” στο Navarino Dunes της Costa Navarino ξεχώρισαν στην τελετή των «Βραβείων Ελληνικής Κουζίνας», ανάμεσα στα κορυφαία εστιατόρια της χώρας που αναδεικνύουν την ελληνική γαστρονομία και τα τοπικά προϊόντα.

Ο νέος γαστρονομικός θεσμός του περιοδικού «Αθηνόραμα» και του “Alpha Guide” επιβράβευσε σε μια λαμπρή τελετή στη Θεσσαλονίκη την αφρόκρεμα της ελληνικής κουζίνας, ενώ τα βραβεία εκ μέρους της ΤΕΜΕΣ παρέλαβε ο κ. Andre Scheri, Executive Assistant Manager, Navarino Dunes - Costa Navarino.

Υπό την καθοδήγηση του Chef Χρύσανθου Καραμολέγκου, ενός από τους πλέον δημιουργικούς και ταλαντούχους σεφ, τα εστιατόρια “Taverna” και “Barbouni” παρουσιάζουν μενού που αξιοποιούν τα αγνά προϊόντα της περιοχής, τις πρώτες ύλες από τοπικούς προμηθευτές και φάρμες, και δημιουργούν μία ξεχωριστή εμπειρία σύγχρονης ελληνικής γαστρονομίας.

 

Η δε προσέγγιση στα δύο εστιατόρια ακολουθεί τη φιλοσοφία της Costa Navarino για αναβάθμιση και προώθηση της τοπικής και ελληνικής γαστρονομίας, αξιοποιώντας τις πρώτες ύλες της περιοχής, αλλά και τα προϊόντα από τους κήπους και ελαιώνες του προορισμού. 

«Σχεδόν όλους όσοι συμπεριλαμβάνονται σε αυτό το βιβλίο τούς έχω γνωρίσει και προσωπικά. Και όλους ανεξαιρέτως τους γνώρισα κάνοντας ρεπορτάζ για τα αδικήματα για τα οποία κατηγορήθηκαν και καταδικάστηκαν –και μπορώ να σας πω ότι είναι και αυτοί άνθρωποι με συναισθήματα, με ελαττώματα, αλλά και προτερήματα, τα οποία πολλοί από αυτούς χρησιμοποιούν για λανθασμένους στόχους και σκοπούς», γράφει ο πιο γνωστός και για πολλούς ο πιο συμπαθής αστυνομικός ρεπόρτερ, Πάνος Σόμπολος, στο βιβλίο του «Οι αστέρες του εγκληματικού πανθέου όπως τους έζησα».

Το βιβλίο παρουσιάστηκε στην Καλαμάτα και είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε και να συμπαθήσουμε περισσότερο τον Πάνο Σόμπολο, και μέσω εκείνου να γνωρίσουμε κάπως και μερικούς από τους «αστέρες του εγκληματικού πανθέου».

 

Η παρουσίαση έγινε από τον επίτιμο υπαρχηγό της Ελληνικής Αστυνομίας Δημήτρη Μητρόπουλο, την αξιωματικό του Πυροσβεστικού Σώματος Σοφία Μπομπόνη και τον πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Καλαμάτας Περικλή Ξηρογιάννη. Συντόνισε η δημοσιογράφος της «Ελευθερίας», Νικολέττα Κολυβάρη. 

Ο άνθρωπος που με τη δύναμη, την πίστη, τις ιδέες και τις ευαισθησίες του δίνει το κίνητρο στους υπολοίπους να γίνουν πιο δραστήριοι, πιο δημιουργικοί, ο Γιώργος Λαζαρίδης, ήταν τυπικός και φέτος στο ραντεβού με τους φίλους και τους υποστηρικτές του και παρουσίασε σε μια θαυμάσια εκδήλωση στο Elite Sity Resort τον απολογισμό της περασμένης χρονιάς.

Σε ό,τι αφορά τις ατομικές του επιδόσεις στο τένις με αμαξίδιο, ο Γιώργος ξεπέρασε το στόχο που είχε θέσει και κατετάγη στην 45η θέση της παγκόσμιας κατάταξης στο μονό (είχε βάλει στόχο την 50ή).

 

Για το δημιούργημα του Γιώργου, τον Αθλητικό Σύλλογο Ατόμων με Αναπηρίες «ΔιαφοροΖΩ», μίλησε ο Γιάννης Καλυβιώτης, ενώ για το Διεθνές Τουρνουά Τένις με αμαξίδιο «Ancient Messene Open» ο Άρης Κορομηλάς. Για τον απολογισμό και τους νέους στόχους του Γιώργου μίλησε η Παυλίνα Φωτοπούλου. Την εκδήλωση συντόνισε ο Θανάσης Παντές. 

Εν Καλάμαις

του Πέτρου Α. Τσώνη

 

Με χαρά ακούσαμε πέρσι από τα χείλη των κυβερνώντων ότι από την αρχή του χρόνου όλα τα καταστήματα εστίασης θα ήταν υποχρεωμένα να προσφέρουν μόνο σφραγισμένα μπουκαλάκια με λάδι στους πελάτες τους.

Ήταν ένα σοφό μέτρο που θα βοηθούσε τους ελαιοπαραγωγούς, αλλά θα γλίτωνε και τους καταναλωτές από τις κάθε είδους απατεωνιές και λαμογιές.

Ο καινούργιος χρόνος ήρθε, το πρώτο τρίμηνό του τελείωσε, όμως το μέτρο κατά κανόνα δεν εφαρμόζεται.

Ελάχιστα μαγαζιά της Καλαμάτας συμμορφώθηκαν με το νόμο, ενώ κάποιοι κάνουν ότι πέφτουν από τα σύννεφα, αν τους ζητήσεις λάδι εμφιαλωμένο.

Και να πει κανείς ότι θα το έδιναν τσάμπα, ότι θα το χάριζαν; Ο νόμος λέει ότι τα 50 ml μπορούν να χρεωθούν ένα ευρώ.

Ας ελπίσουμε ότι το πρώτο τρίμηνο ήταν αρκετός χρόνος για να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.

Αν, παρ’ όλα αυτά, δεν το καταλάβουν, ας αναλάβουμε, επιτέλους, κι εμείς δράση. Ας ζητάμε επίμονα εμφιαλωμένο λάδι στο τραπέζι μας. Ας καταγγείλουμε τους παραβάτες. Όμως, και οι Αρχές οφείλουν να κάνουν το καθήκον τους απέναντι στους παραγωγούς και τους καταναλωτές.

Κι αφού λέμε για λάδι, να επισημάνουμε ότι με τέτοια φορολογία δύσκολα θα καταφέρουν να επιζήσουν οι ελαιοπαραγωγοί μας, εκτός κι αν η Πολιτεία τούς θέλει μόνιμα φοροφυγάδες. 

 

Υ.Γ. Με χαρά πληροφορηθήκαμε ότι το υπουργείο Υγείας της Αμερικής αποδέχτηκε την πρόταση που είχε υποβάλει ο καθηγητής Προκόπης Μαγιάτης κι έτσι 100 Αμερικανοί θα εφαρμόσουν διατροφή με μεσσηνιακό ελαιόλαδο, για να διαπιστωθούν οι θεραπευτικές του ιδιότητες. Πρόταση που λίγους μήνες πριν είχε απορριφθεί από την ελληνική Πολιτεία!

 

Πώς ένας δημόσιος χώρος γίνεται από γκρίζος… λαμπερός!

 

του Πέτρου Α. Τσώνη

 

Πώς, άραγε, ένας δημόσιος χώρος που φιλοξενεί και μορφώνει παιδιά μπορεί να γίνει από γκρίζος, λαμπερός;

Εύκολα, θα σας πούμε, αν υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν και σέβονται τη δουλειά τους, άνθρωποι που δεν περιορίζουν τις δραστηριότητές τους στις εγκύκλιους του υπουργείου Παιδείας.

Να, σαν το μικρό Γυμνάσιο – Λύκειο Ανδρούσας (μικρό σε σχέση με τον αριθμό των μαθητών). Εκεί, ένας άνθρωπος με την εθελοντική βοήθεια εικαστικών, κατάφερε να λαμπρύνει τους εσωτερικούς χώρους και να τους κάνει συγκρίσιμους με την πανέμορφη εξωτερική εικόνα που αντικρίζει ο επισκέπτης από το γραφείο και τις αίθουσες των μαθητών, την καταπληκτική θέα του Βουλκάνου.

Όλα ξεκίνησαν, όταν ο Παναγιώτης Χρόνης ανέλαβε τη διεύθυνση του Λυκείου την προηγούμενη χρονιά. Οι γερασμένοι μαυροπίνακες που βρίσκονταν στις αποθήκες χρησιμοποιήθηκαν από τον Νίκο Παναγιωτόπουλο ως τελάρα ζωγραφικής. Το αποτέλεσμα, όπως βλέπετε στις φωτογραφίες που δημοσιεύουμε, είναι εντυπωσιακό. Από κοντά και ο γιος του, ταλαντούχος ζωγράφος κι αυτός, Σταύρος Παναγιωτόπουλος.

Η εικαστική παρέμβαση, όμως, δεν εξαντλείται στη ζωγραφική. Η Ρούλα Παναγιωτοπούλου δημιούργησε δύο ενότητες με υπέροχες φωτογραφίες του συζύγου της, φωτογράφου Μίμη Ζώη, φωτογραφίες με πρόσωπα και τοπία από τις κατά καιρούς αποδράσεις του Μίμη στη Μεσσηνία.

 

Ποια ήταν, όμως, η αντίδραση των μαθητών απ’ αυτές τις παρεμβάσεις;

«Οι μαθητές ενθουσιάστηκαν – μας λέει ο κ. Χρόνης – όταν επέστρεψαν από τις διακοπές των Χριστουγέννων. Το όλο εγχείρημα το αντιμετώπισαν με σεβασμό και το υπερασπίζουν».

Τριάντα παιδιά στο Λύκειο, πενήντα δύο στο Γυμνάσιο, παιδιά από την Ανδρούσα και τη γύρω περιοχή, πολλά από τα οποία ξεκινούν από τα χωριά τους στις 6.00 το πρωί για να είναι στην ώρα τους.

Μέγιστο πρόβλημα γι’ αυτά και τους καθηγητές η έλλειψη κυλικείου στο σχολείο, αφού έχει κατασκευαστεί χωρίς άδεια (βλέπετε, ο Πατακός δε χρειαζόταν άδειες και τέτοια, παρά μόνο το μυστρί του).

Ας ελπίσουμε ο Δήμος Μεσσήνης να λύσει γρήγορα το πρόβλημα.

Οι δε ιδέες και πρωτοβουλίες του καλού λυκειάρχη δεν τελειώνουν εδώ. Του ευχόμαστε να τις υλοποιήσει σύντομα!

 

Δε θα ξεχάσω αυτό που μας είπε φεύγοντας από το γραφείο του: «Εδώ αγγίζεις ψυχή». Τυχεροί –λέμε εμείς- οι μαθητές που έχουν τέτοιους δασκάλους!

του Θανάση Παντέ

 

Κάθε φορά που βρίσκομαι στη Στούπα την ανακαλύπτω εξαρχής. Όπως και τούτη τη φορά, καταμεσής του χειμώνα, χωρίς το τουριστικό της πρόσωπο, κυριολεκτικά μιαν άλλη Στούπα. Μια Στούπα που μόνο όσοι τη ζουν μπορούν να εκτιμήσουν όπως της αξίζει και της ταιριάζει, απαλλαγμένη από τα φτιασίδια που η τουριστική πραγματικότητα της έχει δώσει τα τελευταία πολλά χρόνια.

Νεράιδα της Μεσσηνίας αποκαλούν τη Στούπα και δεν έχουν άδικο. Το λίκνισμά της στην αγκαλιά του Μεσσηνιακού κόλπου θα αρκούσε γι’ αυτόν το χαρακτηρισμό. Η Στούπα σήμερα δε θυμίζει σχεδόν σε τίποτα, βέβαια, την εποχή που έζησε σ’ αυτήν για κάποιο διάστημα ο Καζαντζάκης, πλην ενός μέρους γύρω από την παραλία της Καλόγριας, όπου βρίσκεται το σπιτάκι που έμενε όταν βρισκόταν στην περιοχή την περίοδο 1917-1918.

Το πρόσχημα για να βρεθεί στη Στούπα ήταν η επιχειρηματική ενασχόληση με το εγκαταλελειμμένο σήμερα ορυχείο της Πραστοβάς μαζί με το Γιώργη Ζορμπά και ο βαθύτερος λόγος, βέβαια, η αποφυγή της στρατεύσεως, μιας και ο σχετικός νόμος της εποχής τού έδινε την ευκαιρία να το κάνει.

Όλα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά και ελάχιστα έχουν να κάνουν με όσα στις σελίδες αυτές αναφέρω. Άλλωστε, δε γίνεται να βρεθείς στη Στούπα και να μην αναφερθείς στον Καζαντζάκη και τον Ζορμπά, που πλέον αποτελούν εμβληματικά πρόσωπα αναφοράς για την περιοχή.

Καθώς περιπλανιέμαι στην ερημική Στούπα, συναντώ έναν από τους πλέον πιστούς θαυμαστές της, που χρόνια τώρα την επισκέπτεται ανελλιπώς. Είχαμε να βρεθούμε από το Σεπτέμβριο του 2017 που το Πολιτιστικό Σωματείο ΝΑΡΤΟΥΡΑ είχε πραγματοποιήσει τις εκδηλώσεις με το γενικό τίτλο «Καζαντζάκης και Ζορμπάς στη Στούπα 100 χρόνια μετά».

Καθόλου ερημίτης δεν είναι ο εν λόγω θαυμαστής της Στούπας, αλλά χαίρεται κι αυτός, όπως κι εγώ, βλέποντας την παραλία της Καλόγριας χωρίς την πληθώρα των ομπρελών που αλλοιώνουν την όψη της.

 

Άλλο δεν έχω να προσθέσω σε αυτό το κείμενο. Άλλωστε, σύντομα θα είμαι πάλι εκεί, καθώς οι ενδιαφέρουσες δράσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μάνης, χάρη στην καθοριστική συμβολή της ΝΑΡΤΟΥΡΑ, γίνονται ολοένα και περισσότερες.

του Σταύρου Χ. Μαρτίνου

 

Αγαπούν την μπάλα, αλλά τους στέρησαν το δικαίωμα να παίζουν με τη «στρογγυλή θεά». Με το που τους δόθηκε η ευκαιρία να ξαναμπούν στο «χορτάρι», έδειξαν την αγάπη, το πάθος, το ταλέντο και μέσα σε ένα χρόνο κατάφεραν να βγουν πρωταθλήτριες και να ανέβουν κατηγορία…

Είναι οι ποδοσφαιρίστριες του Εθνικού Καλαμάτας, οι γυναίκες που είχαν αποκλειστεί από το αγαπημένο τους άθλημα, γιατί δεν υπήρχαν χορηγοί να βοηθήσουν, ενώ η Πολιτεία ήταν και είναι απούσα. Μέχρι που βρέθηκε ο επιχειρηματίας Τάκης Βασιλόπουλος, με μεγάλη προσφορά στο τοπικό ποδόσφαιρο, ο οποίος ανέλαβε να υποστηρίξει οικονομικά τη δημιουργία και την ύπαρξη γυναικείας ομάδας του Εθνικού Καλαμάτας. Υποστήριξη που σήμαινε επιστροφή των ποδοσφαιριστριών στο γήπεδο και την πραγματοποίηση μιας θαυμάσιας αγωνιστικής πορείας, που υπόσχεται ακόμα πιο μεγάλες διακρίσεις στο μέλλον.

Η γυναικεία ομάδα του Εθνικού Καλαμάτας έχει κατακτήσει μαθηματικά την πρώτη θέση στον 5ο Όμιλο της Γ’ Κατηγορίας. Του χρόνου θα αγωνίζεται στη Β’ Κατηγορία. Προπονήτρια, αλλά και παίκτρια, είναι η Ντορίτα Μαυροειδή. Ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο, όταν ήταν ακόμη μαθήτρια στο Δημοτικό Σχολείο: «Ήμουν επτά χρόνων, όταν άρχισα στις ακαδημίες του Fair Play. Το ποδόσφαιρο το γνώρισα και το αγάπησα από τον πατέρα μου και τον αδελφό μου, που έπαιζαν και εκείνοι μπάλα και από το θείο μου, που είναι φυσιοθεραπευτής στη Μαύρη Θύελλα».

Το γυναικείο ποδόσφαιρο στην Καλαμάτα και τη Μεσσηνία έχει ιστορία που ξεκινά το 1991. Η τότε ομάδα τα πήγε εξαιρετικά, έφτασε στην Α’ κατηγορία, όμως λίγα χρόνια μετά διαλύθηκε, γιατί δεν άντεξαν οι χορηγοί να την υποστηρίζουν οικονομικά. Αργότερα επανασυστάθηκε, έκανε και πάλι θαυμάσια πορεία, όμως διαλύθηκε ξανά για τον ίδιο λόγο. Πέρσι ο Τάκης Βασιλόπουλος ανέλαβε να καλύψει το κόστος για τη λειτουργία γυναικείας ομάδας στον Εθνικό Καλαμάτας.

Η ομάδα αμέσως πρωταγωνίστησε στον όμιλό της. Η προπονήτρια Ντορίτα Μαυροειδή, που προηγουμένως έπαιζε στη γυναικεία ομάδα της Σπάρτης, έφερε στον Εθνικό Καλαμάτας παλιές, έμπειρες και δυνατές συμπαίκτριές της, που μαζί με τις νεότερες κυριάρχησαν στους αγωνιστικούς χώρους.

Ειδικότερα, η προπονήτρια σημείωσε: «Έφερα στην ομάδα μια τερματοφύλακα, μια επιθετικό, ένα 10άρι και ένα στόπερ που παλιότερα έπαιξαν στην Α’ Κατηγορία και στις εθνικές ομάδες. Με την εμπειρία αυτών των κοριτσιών και με τις μικρότερες παίκτριες καταφέραμε να ανέβουμε κατηγορία από την πρώτη μας χρονιά. Και επειδή είναι πολλές οι μικρές παίκτριες που έχουμε στην ομάδα, το μέλλον προοιωνίζεται λαμπρό».

Στη γυναικεία ομάδα του Εθνικού Καλαμάτας αγωνίζονται 22 παίκτριες, ηλικίας από 12 έως 40 χρόνων. «Έχουμε φτιάξει ένα ωραίο κλίμα και περνάμε όλες καλά. Και έτσι θα μείνει το κλίμα όσο θα είμαι εγώ εδώ προπονήτρια. Το πρώτο που με ενδιαφέρει δεν είναι το αγωνιστικό κομμάτι, αλλά τα αποδυτήρια. Όποιο πρόβλημα υπάρχει, έρχονται τα κορίτσια και το συζητάμε για να βρούμε λύση. Έτσι έχουμε χτίσει μια δυνατή σχέση μεταξύ μας και αυτό βγαίνει στα παιχνίδια, όπου αγωνιζόμαστε με πάθος και στηρίζοντας η μία την άλλη, βάζοντας την ομάδα πάνω από όλα», τονίζει η προπονήτρια.

Η ομάδα προπονείται τρεις φορές την εβδομάδα στα γήπεδα του Κορδία και του Ασπροχώματος, ενώ τελευταία της δόθηκε και το καινούργιο γήπεδο στα παλιά σφαγεία.

Η Ντορίτα Μαυροειδή τονίζει ότι στην Καλαμάτα και τη Μεσσηνία υπάρχουν πολλές γυναίκες με ταλέντο στο ποδόσφαιρο, δυστυχώς όμως αρκετές εγκαταλείπουν είτε από κοινωνική πίεση από εκείνους που ισχυρίζονται ότι το άθλημα αυτό δεν ταιριάζει στις γυναίκες είτε από την αλλοίωση του νοήματος του αθλητισμού, την οποία έχει προκαλέσει η εμπορευματοποίηση από ανθρώπους που μπαίνουν σε ομάδες, όχι από αγάπη, αλλά για να έχουν οικονομικό όφελος.

Η προπονήτρια της γυναικείας ομάδας του «Εθνικού Καλαμάτας» θέλησε να υπογραμμίσει δημόσια τις ευχαριστίες της, όπως και όλων των παικτριών, προς τον πρόεδρο Τάκη Βασιλόπουλο, «χάρη στον οποίο πραγματοποιούμε το όνειρό μας και παίζουμε μπάλα ξανά», αλλά και προς το γραμματέα της διοίκησης, Γιώργο Γαϊτάνη.

Το 10άρι της ομάδας είναι η Μαρία Βουτσά. Είναι μεταξύ των πιο έμπειρων παικτριών. Ξεκίνησε να παίζει στη γυναικεία ομάδα το 1991. Εκείνος που της γνώρισε το ποδόσφαιρο και την έκανε να το αγαπήσει ήταν ο γυμναστής Κώστας Λαμπρόπουλος. Αυτό που τη μαγεύει στην μπάλα είναι το πάθος την ώρα του αγώνα, ενώ αυτό που της δίνει επιπλέον δύναμη είναι η υποστήριξη από τους φιλάθλους στις κερκίδες. Η αγαπημένη της ομάδα είναι η Μπαρτσελόνα.

Η Αναστασία Φιλανδριανού είναι, επίσης, από τις πιο έμπειρες παίκτριες του Εθνικού Καλαμάτας και έχει αγωνιστεί και εκείνη στην ομάδα του 1991. «Έπαιζα από μικρή μόνη μου στην αυλή, έσπασα όλα τα τζάμια στα παράθυρα και τότε ο πατέρας μου με πήρε και με πήγε για να παίζω σε μια ομάδα, όπου προπονήτρια ήταν μια φίλη μας», μας είπε η επιθετικός του Εθνικού. Η μπάλα είναι η μεγάλη της αγάπη και πραγματικά στενοχωριόταν τα προηγούμενα χρόνια που η ομάδα είχε διαλυθεί.

Η Δέσποινα Δημητρακοπούλου, 21 ετών, είναι η τερματοφύλακας και πέρσι έπαιζε στη γυναικεία ομάδα της Σπάρτης. Τερματοφύλακας ήταν και ο πατέρας της, ενώ και ο αδελφός της είναι ποδοσφαιριστής. Γνώρισε, λοιπόν, τα γήπεδα από πολύ μικρή και αγάπησε έντονα την μπάλα. Ο στόχος, τόνισε, «είναι να φτάσουμε γρήγορα στην Α’ κατηγορία. Με θέληση θα μπορέσουμε να τα καταφέρουμε. Χρειάζεται βέβαια σκληρή προπόνηση, αλλά έχουμε τη δυνατότητα να πετύχουμε αυτό το στόχο».

Η Ελπίδα Χαρλέπα είναι 19 ετών και πριν από τον Εθνικό έπαιζε στην ακαδημία του Παμίσου, σε μια ομάδα για αγόρια. Ήταν για εκείνη όνειρο να δημιουργηθεί γυναικεία ομάδα και να γίνει μέλος της, γι’ αυτό και αισθάνεται μεγάλη ικανοποίηση στον Εθνικό. Παίζει στην επίθεση.

Η Μαρία Παναγιωτακοπούλου είναι 15 χρόνων και αυτό που λατρεύει στο ποδόσφαιρο, είναι «ότι είσαι μέλος μιας ομάδας και πρέπει να παλεύεις γι’ αυτήν. Όσο μπορώ αγωνίζομαι με δύναμη, ενώ η εξέδρα μου δίνει ενέργεια». Παίζει στη θέση χαφ, ενώ οι αγαπημένες της ομάδες είναι ο Παναθηναϊκός και η Μπαρτσελόνα.

Η Κωνσταντίνα Λεμπέση είναι επίσης 15 ετών και παίζει δεξιά στο κέντρο. Της αρέσει το ποδόσφαιρο, «γιατί είναι δυναμικό άθλημα και επίσης θεωρώ ότι είναι σπορ που ταιριάζει στις γυναίκες. Εγώ προτρέπω τις γυναίκες που τους αρέσει η μπάλα να μη διστάσουν να μπουν σε μια ομάδα και να παίξουν».

Και η Βασιλική Σπηλιοπούλου είναι 15 ετών και πριν από τον Εθνικό Καλαμάτας έπαιζε στον Εθνικό Μελιγαλά, στην αγορίστικη ομάδα. Την αγάπη για το ποδόσφαιρο της τη μετέδωσαν ο παππούς και τα αδέλφια της. Παίζει στη θέση χαφ, ενώ η ποδοσφαιρίστρια που θαυμάζει είναι η συμπαίκτριά της Αναστασία Καλύβα, «γιατί έχει βάλει δύο ωραία γκολ από το κέντρο και παίζει και καλή άμυνα».

Σε ό,τι αφορά τους ποδοσφαιριστές, αυτός που της αρέσει είναι ο Ρονάλντο.

«Στην ομάδα μας έχουμε ένα πολύ καλό, φιλικό κλίμα. Ιδίως οι μεγαλύτερες αθλήτριες μας βοηθούν πολύ, μας μεταδίδουν γνώσεις από την εμπειρία τους» σημειώνει η Φαίη Νικολοπούλου, 17 ετών. Προσθέτει ότι «το ποδόσφαιρο χρειάζεται και προσπάθεια και ταλέντο και, κυρίως, υπομονή και επιμονή. Χρειάζεται σκληρή προπόνηση και αγάπη».

Η Αναστασία Καλύβα, 17 ετών, ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο στην Άρτα, όπου ζούσε, από μαθήτρια του Δημοτικού. Αισθάνεται μεγάλη εκτίμηση και σεβασμό προς τον τότε προπονητή της, τον Βασίλη Παππά, «γιατί μέσα σε ένα χρόνο με βοήθησε να μάθω πάρα πολλά πράγματα για το ποδόσφαιρο. Κυρίως έμαθα ότι η πειθαρχία είναι καθοριστική προϋπόθεση για να φτάσει κάποιος ψηλά στην μπάλα». Παίζει δεξί μπακ, έχει όμως αγωνιστεί και σε άλλες θέσεις μέσα στο γήπεδο. Τη ρωτήσαμε ποιον ποδοσφαιριστή ξεχωρίζει, απάντησε όμως ότι «κάθε παίκτης έχει κάτι ιδιαίτερο και διαφορετικό. Πιστεύω ότι δε χρειάζεται να προσπαθήσουμε να μοιάσουμε σε κάποιον άλλον παίκτη, αλλά να βρούμε μέσα μας τι είναι αυτό το ιδιαίτερο και διαφορετικό που έχουμε και να το παρουσιάσουμε την ώρα που αγωνιζόμαστε».

Η Αριστέα Κομηνάκη είναι επίσης 17 ετών και ξεκίνησε να παίζει στον Ολυμπιακό Πειραιώς, όπου και ζούσε. Όταν ήρθε στην Καλαμάτα, έπαιζε στον Ηρακλή, που ήταν αγορίστικη ακαδημία. Στον Εθνικό αισθάνεται πολύ όμορφα, γιατί «οι περισσότερες είμαστε περίπου συνομήλικες, είμαστε φίλες, ό,τι προβλήματα έχουμε τα λύνουμε αμέσως και βγαίνουμε στους αγωνιστικούς χώρους αγαπημένες και αποφασισμένες να τα δώσουμε όλα για την ομάδα». Αγωνίζεται στο κέντρο, αλλά και ως αμυντικό χαφ. Περιμένει με χαρά και προσμονή να παίξει στην επόμενη κατηγορία, αν και του χρόνου θα χρειαστεί να αφιερώνει περισσότερο χρόνο για το διάβασμα, γιατί θα δώσει πανελλήνιες εξετάσεις. Πάντως, θα «προσπαθήσω να στηρίξω την ομάδα και να πάμε καλά στην κατηγορία. Και θέλουμε όλες να τα πάμε καλά και μπορούμε να τα πάμε καλά, γιατί η ομάδα μας είναι αρκετά καλή».  

 

Οι παίκτριες του Εθνικού Καλαμάτας είναι ώριμες, είναι δυναμικές, αποφασισμένες, ταλαντούχες. Η γυναικεία αυτή ομάδα επιβάλλεται να στηριχθεί και από την Πολιτεία. Τα κορίτσια του Εθνικού Καλαμάτας υπηρετούν και προβάλλουν την έννοια του αθλητισμού και η Πολιτεία τέτοια παραδείγματα οφείλει να τα υποστηρίζει για να πάψει να κυριαρχεί η βία και ο χουλιγκανισμός. 

-18 χρόνια μετά η Καλαμάτα ξανά στο μικρό μα γραφικό νησί

 

του Πέτρου Α. Τσώνη

 

Άνοιξη 2000. Μια μεγάλη καλαματιανή αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον τότε δήμαρχο Παναγή Κουμάντο, δημοτικούς συμβούλους από όλες τις δημοτικές παρατάξεις, εκπροσώπους του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας και δημοσιογράφους, αναχωρεί από την πόλη για τη μακρινή και άγνωστη στους πολλούς νήσο Νίσυρο.

Μαζί τους και ο Καλαματιανός υπουργός Σταύρος Μπένος, καθώς δική του ήταν η ιδέα και η υλοποίησή της: πέραν της αδελφοποίησης δύο πόλεων, να υπάρχει και η υιοθεσία μιας μικρής κοινότητας από μία μεγάλη.

Η άνοιξη στο Αιγαίο δεν αστειεύεται, κι έτσι έπειτα από μια περιπετειώδη προσγείωση στο αεροδρόμιο της Κω λόγω των ισχυρών ανέμων και ένα ακόμα περιπετειώδες ταξίδι με καΐκι από την Καρδάμαινα της Κω μέχρι το Μανδράκι, την πρωτεύουσα του νησιού, η καλαματιανή αντιπροσωπεία πατάει το πόδι της στη στεριά.

Η υποδοχή της ζεστή και επίσημη, αφού η συνοδεία υπουργού της κυβέρνησης έχει κινητοποιήσει τις τοπικές Αρχές, περιφερειάρχη, νομάρχη, βουλευτές, στρατό κ.λπ.

Σε πανηγυρική εκδήλωση οι δύο δήμαρχοι, ο Παναγής Κουμάντος και ο αείμνηστος Παναγιώτης Κατσιματίδης, υπογράφουν τη συμφωνία υιοθεσίας, ενώ από διάφορες μεριές και επίσημα χείλη ακούγονται μεγαλόστομες διακηρύξεις για το μέλλον.

Η καλαματιανή αντιπροσωπεία επισκέπτεται τα αξιοθέατα του νησιού, γεύεται την τοπική γαστρονομία και επιστρέφει, αφού έχουν δοθεί υποσχέσεις ότι δε θα ξεχαστεί ποτέ η μικρή μας αδερφή.

Τα επόμενα δύο-τρία χρόνια κυλούν με κάποιες επισκέψεις Νισύριου επιχειρηματία στην Ανθοκομική Έκθεση Καλαμάτας και ορισμένες προσπάθειες για κοινή εκμετάλλευση της ελαφρόπετρας, που τελικά θα μείνουν σε επίπεδο προσπαθειών. Και μετά λήθη. Οι υποσχέσεις και τα μεγάλα λόγια ξεχάστηκαν.

Τις τελευταίες δημοτικές εκλογές κερδίζει ένας άνθρωπος με πολλές περγαμηνές, με σπουδαίο ερευνητικό έργο στην Αμερική και πανεπιστημιακός δάσκαλος, ο Χριστοφής Κορωναίος.

Εδώ, ανοίγοντας μια μικρή παρένθεση, θα σας πούμε ότι το επώνυμο του δημάρχου έχει άμεση σχέση με τη Μεσσηνία και την Κορώνη. Όπως ο ίδιος μας επιβεβαίωσε, ο προπάππους του ήταν καραβοκύρης και μετέφερε κορωνέικα πιθάρια τόσο στην Ιταλία όσο και στα νησιά του Αιγαίου. Οι συνθήκες του καιρού τον ανάγκαζαν αρκετούς μήνες του χρόνου να τους περνά στην Κορώνη, εξ ου και το παρατσούκλι στην αρχή και στη συνέχεια το επώνυμο.

Ψάχνοντας τα χαρτιά του Δήμου, ο νέος δήμαρχος έπεσε πάνω στην υπόθεση υιοθεσίας από την Καλαμάτα. Η συνέχεια περιλαμβάνει τηλεφώνημα στο δήμαρχο Καλαμάτας, Παναγιώτη Νίκα, που επίσης είδε πολύ θετικά την αναζωπύρωση των σχέσεων.

Τα 70 χρόνια της συνένωσης των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα ήταν μια σπουδαία αφορμή γι’ αυτό. Έτσι, 18 χρόνια μετά, μια μεγάλη καλαματιανή αντιπροσωπεία, με πολυμελή χορευτική ομάδα του Μορφωτικού Συλλόγου Μεσσηνίας, μικρή ομάδα του Συλλόγου Ελληνομνήμονες και δημοτικών συμβούλων, όπως και την αφεντιά μου, ξεκινά πάλι για τη Νίσυρο.

Το ταξίδι δεν έχει καμία σχέση με αυτό του 2000. Οι αλλαγές είναι εντυπωσιακές. Η απόσταση από την Καλαμάτα στον Πειραιά παιχνιδάκι. Το πλοίο της γραμμής ουδεμία σχέση έχει με τα τότε πλοία. Το καταμαράν για το πέρασμα από την Κω στη Νίσυρο δε θύμιζε σε τίποτα το τότε περιπετειώδες ταξίδι με το τοπικό καΐκι.

Οι πρώτες ματιές δεν εντοπίζουν σημαντικές αλλαγές, η πρωτεύουσα του νησιού, Μανδράκι, εξακολουθεί να είναι γραφική και πανέμορφη, οι δρόμοι και τα καλντερίμια πεντακάθαρα, οι άνθρωποι του νησιού μάς καλωσορίζουν απέριττα, ενώ ο Αντρίκος μάς υποδέχεται στον καφενέ του «Βάρδα Στεναχώρια» με κεράσματα.

Στο δημοτικό ξενώνα «Πολυβώτης», που έπειτα από το φρεσκάρισμά του ανοίγει πιο γρήγορα για να μας φιλοξενήσει, τα παιδιά του Δήμου μάς υποδέχονται με χαμόγελα.

Η πρώτη βραδιά είναι εξερευνητική με βόλτες στα γραφικά δρομάκια του Μανδρακίου και δείπνο στην ταβέρνα της Τσαμπίκας στους Πάλους, με υπέροχο συμιακό γαριδάκι, τοπικές πίτες, αλλά και φρέσκα ψάρια από το Αιγαίο.
Το ξημέρωμα της 7ης Μαρτίου βρίσκει τη Νίσυρο να έχει φορέσει τα καλά της. Η κινητικότητα είναι μεγάλη, τα συνεργεία του Δήμου με τη βοήθεια στρατιωτών δουλεύουν όλη τη νύχτα και τα πάντα το πρωί είναι έτοιμα. Βλέπεις, για πρώτη φορά, θα έρθει να γιορτάσει μαζί τους ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Τον πρόεδρο Προκόπη Παυλόπουλο υποδέχεται στην εκκλησία «Παναγία Ποταμίτισσα» ο μητροπολίτης Κώου και Νισύρου, κ. Ναθαναήλ. Μαζί του ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιώργος Σταθάκης και ο δήμαρχος Καλαμάτας, Παναγιώτης Νίκας.

Ακολουθεί η καθιερωμένη παρέλαση μαθητών και η στρατιωτική, μπροστά στον πρόεδρο και άλλους επισήμους, όπως και παραδοσιακοί χοροί από το χορευτικό του Μορφωτικού Συλλόγου Μεσσηνίας που χειροκροτείται. Το «Ζωσιμοπούλειο Θέατρο» είναι κατάμεστο στο μεταξύ, όπου μεταβαίνει ο πρόεδρος και ανακηρύσσεται σε επίσημο δημότη Νισύρου.

Στο επίσημο γεύμα προς τιμήν του προέδρου υπάρχει έντονο μεσσηνιακό αεράκι, αφού η πρωταγωνιστική παρέμβαση του Παναγιώτη Νίκα αποσπά τα χειροκροτήματα των παρευρισκομένων. Ο δήμαρχος υπόσχεται συνέχεια στη σχέση των δύο Δήμων, καθώς και λάδι για τα καντήλια των εκκλησιών του νησιού.

Μαζί με τον πρόεδρο είχαμε την τύχη να επισκεφτούμε και να περιηγηθούμε το Αρχαιολογικό Μουσείο Νισύρου με σημαντικούς θησαυρούς, το Ηφαιστειολογικό Μουσείο, καθώς και το σήμα κατατεθέν του νησιού, το ενεργό ηφαίστειο. Το μόνο μουσείο που δεν περιλάμβανε το πρόγραμμα ήταν το εκκλησιαστικό. Αναρωτιέται κανείς πώς σε έναν τόσο μικρό τόπο λειτουργούν τρία σημαντικά μουσεία.

Η επίσκεψή μας στη Νίσυρο έκλεισε με παραδοσιακό γλέντι που διοργάνωσε ο Δήμος. Κι εδώ πρωταγωνίστησε η Μεσσηνία, αφού εκτέθηκαν και στη συνέχεια διατέθηκαν στους ντόπιους παραδοσιακά προϊόντα που προσφέρθηκαν από Μεσσήνιους επιχειρηματίες.

Κάπως έτσι κλείνει το ταξίδι μας στο μικρό νησάκι του Αιγαίου με λιγότερους από 1.000 κατοίκους, ένας όμορφος τόπος που ζει από τον τουρισμό και την ελαφρόπετρα από το διπλανό νησάκι Γυαλί. Όπως είπε ο δήμαρχος, τα έσοδα, που ξεπερνούν το 1,5 εκ. ευρώ, με απόφαση της κυβέρνησης οδεύουν πλέον προς τα ταμεία του Δήμου, λύνοντας σημαντικά προβλήματα χρηματοδότησης.

Η κτηνοτροφία αποτελεί ακόμη ένα έσοδο για τους κατοίκους του νησιού, η αλιεία επίσης, ενώ έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί η γεωργία. Η έλλειψη ελαιοτριβείου, αλλά και των συμπαθών τετράποδων που μετέφεραν τις ελιές από τις δύσβατες περιοχές του νησιού, ανάγκασαν αρκετούς να παρατήσουν τα ελαιόδεντρα. Με χαρά ακούσαμε ότι ο δήμαρχος σχεδιάζει την αγορά μικρού ελαιοτριβείου.

Με αρκετά μπουκάλια σουμάδα (τοπικό ποτό από αμύγδαλο) και ντοματάκια γλυκό στις βαλίτσες μας και γεύση υπέροχης φιλοξενίας, η αποστολή αναχωρεί από την Κω.

Η παρουσία της αποστολής κι εκεί είναι έντονη, αφού ο πρόεδρος των εκεί Πελοποννησίων έχει στήσει πανηγύρι με καλεσμένους τους τοπικούς άρχοντες.

Οι Ελληνομνήμονες, με επικεφαλής τον αεικίνητο Σπύρο Κατσίρα, εντυπωσιάζουν, ενώ καταχειροκροτείται το χορευτικό του Μορφωτικού από τους τυχερούς που βρίσκονται στην πλατεία. Εκεί, θα δούμε και αρκετούς Μεσσήνιους που για διάφορους λόγους έχουν επιλέξει την Κω για δεύτερη πατρίδα τους, όπως το ζαχαροπλάστη Τσαούση και το μηχανικό Σπύρο Κλάδη, ο οποίος διατηρεί στην πόλη της Κω το βιβλιοπωλείο και τις εκδόσεις «Έκφραση», καθώς και το ραδιοφωνικό σταθμό «Έκφραση 97».

Τέσσερις μέρες στις εσχατιές της Ελλάδας δεν είναι λίγες για να καταλάβει κανείς πώς ζουν οι άνθρωποι εκεί. Πέρα από τις εντάσεις από τα καμώματα της γείτονος, έχουν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που εμείς έχουμε λύσει από καιρό.

 

Ελπίζουμε να μη χρειαστεί να περάσουν άλλα 18 χρόνια για να δώσει το «παρών» η Καλαμάτα στη μικρή μα όμορφη Νίσυρο. 

ου Τζαβάρα Διονύσιου} 

 

«Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο», μια φράση του Θίοντορ Ντοστογιέφσκι που αποτέλεσε έναυσμα και στη συνέχεια τρόπο ζωής για το γέροντα Γαβριήλ Κοβιλιάτη, κατά κόσμον Φίλιππο Άδωνη Γιαννόπουλο. Με πνεύμα φιλοκαλικό, με αγάπη και έμπρακτη διακονία προς το συνάνθρωπο, ο κ. Γιαννόπουλος αποτέλεσε φωτεινό αστέρα, το φως των γνώσεων του οποίου εξύμνησε τη Ρωμιοσύνη και τον πλούτο του ελληνικού πολιτισμού, τόσο στο πρόσωπο της Ευρώπης όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, πρεσβεύοντας πάντα το ήθος της Ορθοδοξίας μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι.

Γεννηθείς στην Καλαμάτα το 1940 και διακατεχόμενος από μια εσωτερική επιθυμία διακονίας προς το συνάνθρωπο, που του εμφύσησε η θεία και ανάδοχός του Αντιγόνη Δίζη, μια λαμπρή προσωπικότητα ήθους και παιδείας, ο Φίλιππος Γιαννόπουλος ξεκινά την ακαδημαϊκή του πορεία σπουδάζοντας Ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, όπου και ολοκληρώνει το προδίπλωμα της επιστήμης αυτής. Στη συνέχεια η προσοχή και το ενδιαφέρον του στρέφεται προς τη Βυζαντινή Ιστορία και την Αρχαιολογία, όπου και ολοκληρώνει τον κύκλο των σπουδών του με Άριστα, λαμβάνοντας την ύψιστη διάκριση για τη διδακτορική του διατριβή με θέμα «Διδυμότειχο – Η ιστορία ενός Βυζαντινού οχυρού». Παράλληλα, διορίζεται ως βοηθός του διακεκριμένου ιστορικού της Βυζαντινολογίας B. Rubin. Στην ευρεία γκάμα των ενδιαφερόντων του προστίθεται η μελέτη της επιστήμης της Θρησκειολογίας δίπλα στο Γάλλο καθηγητή Mircea Eliade, όπου εμπλουτίζονται οι γνώσεις του επάνω στο ζήτημα των θρησκειών. Ακολούθως η ακαδημαϊκή του πορεία τον μεταφέρει στην Αγγλία, όπου κάνει κτήμα του την αγγλική γλώσσα και παρακολουθεί εξειδικευμένα μαθήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.

Ωστόσο, σαν άλλος Οδυσσέας, ο νόστος για την πατρίδα του, την Ελλάδα, γίνεται φορτίο δυσβάστακτο για την ευαίσθητη ψυχοσύνθεση του προσώπου του και ο ίδιος λαμβάνει την απόφαση να επιστρέψει στο γενέθλιο τόπο του, σε μια εποχή μεταβατική πολιτικά (περίοδος της Μεταπολίτευσης). Αμέσως μετά την έλευσή του στον ελλαδικό χώρο ο Φίλιππος Γιαννόπουλος δέχεται τηλεγραφική πρόταση για άμεσο διορισμό στο Ινστιτούτο Μελετών της Χερσονήσου του Αίμου (Ι.Μ.Χ.Α.) στη Θεσσαλονίκη. Παρ’ όλα αυτά ο ίδιος ένιωσε πως το κάλεσμά του βρίσκεται αλλού, σε συνάντηση προσωπική των γερμανόφωνων Ευρωπαίων με τον ελληνικό πολιτισμό και τη Ρωμιοσύνη, δια μέσου των πολύτιμων ξεναγήσεων που ο ίδιος τους προσέφερε υπό μορφή μυητικών σεμιναρίων. Αποτέλεσμα, λοιπόν, της ιδιαίτερης μύησης αυτής ήταν η ανάπτυξη ενός κλίματος φιλικού και φιλορθοδόξου στην ευρωπαϊκή διανόηση που συνέβαλε όχι μόνο στη γνώση, αλλά και στην επίγνωση της ιδιαίτερης αξίας και σημαντικότητας του Ελληνισμού.

Με λίγα λόγια, το έργο του αυτό τον καθιέρωσε από εδώ και στο εξής ως έναν άτυπο πρεσβευτή της ελληνικής ψυχής.

Βέβαια, η ανιδιοτελής πνευματική προσφορά του δεν περιορίστηκε στους κόλπους των Ευρωπαίων περιηγητών και διανοουμένων, αλλά και στους αντίστοιχους ελληνικούς, όπου οι κόποι του ήταν εξίσου έντονοι και εποικοδομητικοί. Ιδιαιτέρως η θερμή συνεργασία με το Λύκειο Ελληνίδων Καλαμάτας υπήρξε γόνιμη και ωφέλιμη για τη διατήρηση και διάδοση των ελληνικών παραδόσεων μέσω των ποικίλων ομιλιών και ξεναγήσεών του, καθώς και με τη δωρεά πολύτιμων οικογενειακών του κειμηλίων, τα οποία σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο Ελληνικής Φορεσιάς της κυρίας Βικτωρίας Καρέλια στην Καλαμάτα. Παράλληλα, ο κ. Γιαννόπουλος ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Γαλλικού Ινστιτούτου Καλαμάτας, επαναλαμβάνοντας ακούραστα με τον ίδιο ζήλο το έργο του για την επίγνωση των ελληνικών αληθειών. Συν τοις άλλοις συνεργάστηκε με το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα Ναυπλίου, το οποίο και εξέδωσε τη διδακτορική του διατριβή «Διδυμότειχο – Η ιστορία ενός Βυζαντινού οχυρού» και εμπλούτισε τις συλλογές του με ακόμα περισσότερα πολιτιστικά και λαογραφικά εκθέματα.

Σήμερα, όμως, το πρόσωπο που Έλληνες και Ευρωπαίοι άλλοτε αναγνώριζαν ως Φίλιππο Άδωνη Γιαννόπουλο δεν είναι άλλο από το γέροντα Γαβριήλ Κοβιλιάτη.

Αγαπητοί μου, δεν είναι διόλου περίεργο πως μία τόσο εκλεπτυσμένη ψυχή θα επέλεγε το δρόμο της προσευχής και της πνευματικότητας που προσφέρει ο μοναχισμός. Ο γέροντας Γαβριήλ επέλεξε ένα μονοπάτι δύσβατο, που δεν είναι διόλου ευνόητο ότι πολλοί θα μπορούσαν να διαβούν. Με πλοηγό, όμως, το Θεό και καύσιμο την αγάπη του για τη διακονία του συνανθρώπου, υπερπήδησε κάθε εμπόδιο πάνω στο πλοιάριο της ορθοδόξου εκκλησίας, δρώντας με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο για το μεγάλο του όραμα. Ένα όραμα που υλοποιείται τα τελευταία χρόνια με την ανάπτυξη του πάρκου της ελιάς στο χώρο του μοναστηριού που ο ίδιος ίδρυσε στους Άνω Δολούς Δυτικής Μάνης, όπου διαφυλάσσονται πάρα πολλά είδη ελιάς από όλο τον κόσμο και διασώζονται πολλά είδη σπόρων και ζώων που τείνουν προς εξαφάνιση, όπως το Σκυριανό αλογάκι και ο Μανιάτικος όνος.

Σημαντικό σε αυτό το σημείο είναι να τονίσουμε πως ο ίδιος τιμήθηκε για αυτή του την προσφορά προς το περιβάλλον το 2011 με το βραβείο «Έργο ζωής» από το Ecocity και έλαβε επαινετική επιστολή για το έργο του από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο.

Αυτό, όμως, που πραγματικά τον καταξιώνει στα μάτια και στην ψυχή κάθε προσκυνητή, που επιλέγει να μεταβεί στο χώρο του Ιερού Καθίσματος της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στους Άνω Δολούς, είναι η ανιδιοτελής προσφορά του στο συνάνθρωπο. Με ένα έργο το οποίο είχε τις ρίζες του στο παρελθόν και συγκεκριμένα στις μυητικές ξεναγήσεις του, ο γέροντας γνωστοποίησε το πλούτο και τις αλήθειες της Ορθοδοξίας και πολλοί άνθρωποι επέλεξαν να ασπαστούν την Ορθοδοξία. Έτσι ο γέροντας δεν αποτελεί πλέον μόνο πρεσβευτή του ελληνικού πολιτισμού, αλλά και της ορθοδόξου πίστεως, ένας νέος ιεραπόστολος που βαδίζει στα βήματα τόσων άλλων λαμπρών προσωπικοτήτων στην ιστορική πορεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Στήριγμα και κολώνα ακλόνητη έχει, επίσης, αποτελέσει ο ίδιος για τον πονεμένο άνθρωπο σε πολλές περιστάσεις και ιδιαιτέρως σε γονείς που διακατέχονται από τον αβάστακτο πόνο της απώλειας των παιδιών τους, υπενθυμίζοντας πως η πορεία της ζωής είναι δύσκολο αγώνισμα και πως θα πρέπει όλοι μας να επιδεικνύουμε θάρρος και πίστη για να φτάσουμε νικητές ως τον τελικό σκοπό του ανθρώπου κατά την Ορθόδοξη Εκκλησία, τη θέωση ή αλλιώς την κοινωνία με τον Θεό.

Επιπροσθέτως, σημαντική είναι και η στήριξη και η βοήθειά του για το Γηροκομείο του Γυθείου, το Ειδικό Σχολείο Καλαμάτας και αρκετούς άλλους κοινωνικούς φορείς, μέσω της μεσολάβησής του για την ευαισθητοποίηση πολλών πιστών, που μπορούν από το υστέρημά τους να προσφέρουν συλλογικά, πολλά στο συνάνθρωπο που δοκιμάζεται.

Καθότι διαβαίνουμε μια εποχή δύσκολη, ο λόγος ο επουλωτικός και ωφέλιμος για την ψυχή μας, μας είναι απαραίτητος. Το κήρυγμα για την αλήθεια, για το τι σημαίνει Εκκλησία, καθώς και για τη φανέρωση των μυστηριακών αληθειών της πίστης μας που προσφέρεται από το Γέροντα Γαβριήλ έχει αποτελέσει φανέρωση, κατήχηση και φωτισμό για τους πιστούς που μετέχουν στους πνευματικούς διαλόγους του.

Ευχάριστο και συνάμα ευεργετικό είναι πως πλέον η εμβέλεια του κηρύγματός του έχει λάβει νέες διαστάσεις, καθώς ο Γέροντας Γαβριήλ μιλά στο ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας, στην εκπομπή «Ραδιοπαραμυθία» της Σοφίας Χατζή, και ο λόγος του σήμερα, γνήσιος και κοντά πάντα στο σημερινό Έλληνα, γίνεται προσιτός σε ανθρώπους σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο και όχι μόνο.

Παρ’ όλα αυτά, ένας άνθρωπος, όσο σπουδαίος και αν είναι, δε ζει αιώνια. Αιώνια είναι η προσφορά και το έργο του, το οποίο και διατηρείται ζωντανό από τους συνεχιστές του. Αυτοί δεν είναι άλλοι από τα πνευματικά του παιδιά και συνοδοιπόρους του μοναχούς, τον ιερομόναχο Νεκτάριο, το μοναχό Αλέξιο και το μοναχό Σιλουανό, στους οποίους έχει μεταλαμπαδεύσει το όραμά του και οι οποίοι καλούνται με τη σειρά τους να αναδειχθούν ως άξιοι συνεχιστές και πρωτοστάτες στη διακονία των συνανθρώπων τους.

 

Ας προσευχόμαστε, λοιπόν, όλοι μας για τους πατέρες του Ιερού Καθίσματος της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Άνω Δολών Δυτικής Μάνης, όπως άλλωστε και αυτοί πράττουν για εμάς, προκειμένου ο Θεός να τους αξιώνει να διακονούν καθημερινά, με θέληση κραταιά και προσφορά ανυπέρβλητη, τους συνανθρώπους τους, όπως ακριβώς έπραττε, πράττει και θα πράττει ο Γέροντας Γαβριήλ Κοβιλιάτης έως το τέλος τον ημερών του. Αμήν!

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ  
                                                         
                       

{του Προκόπη Μαγιάτη} 
Αναπληρωτή καθηγητή,Φαρμακευτικό Τμήμα,Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Το ελαιόλαδο αποτελεί τη βάση της Μεσογειακής Διατροφής, που είναι πλέον διεθνώς αποδεκτή ως η πιο σημαντική ασπίδα προστασίας της υγείας.

Κορυφαία πανεπιστήμια, όπως η Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, θεωρούν πλέον το ελαιόλαδο ως βασικό συστατικό του επονομαζόμενου «Πιάτου υγιεινής διατροφής». Σε αντίθεση με τις παλαιότερες δίαιτες μειωμένων λιπαρών, η σύγχρονη τάση είναι ΝΑΙ στο υγιεινό λίπος και, κυρίως, ΝΑΙ στο ελαιόλαδο. ΟΧΙ στο κορεσμένο ζωικό λίπος και τα τρανς λιπαρά.

Η ευεργετική επίδραση του ελαιολάδου στην υγεία ήταν γνωστή από την αρχαιότητα. Ο σπουδαίος αρχαίος Έλληνας γιατρός-βοτανολόγος Διοσκουρίδης περιέγραφε με εκπληκτικές λεπτομέρειες τη χρήση του ελαιολάδου για την υγεία εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, προτείνοντάς το μάλιστα για χρήσεις που σήμερα γνωρίζουμε ότι σχετίζονται με την αντιμετώπιση της φλεγμονής.

Στη χώρα μας η καθημερινή χρήση του ελαιολάδου είναι σχεδόν αυτονόητη, καθώς οι Έλληνες αποτελούν το λαό με την μεγαλύτερη κατά κεφαλή κατανάλωση ελαιολάδου στον κόσμο. Το γεγονός αυτό μας κάνει λίγο δύσκολο να δούμε το ελαιόλαδο σαν κάτι διαφορετικό από ένα καθημερινό είδος της διατροφής μας. Είναι πολύ ευκολότερο να πείσεις κάποιον στην Ελλάδα ότι τα πολυδιαφημισμένα ιχθυέλαια ή οι φυτοστερόλες για επάλειψη είναι σημαντικά για την προστασία της υγείας παρά ότι το ελαιόλαδο είναι επισήμως αναγνωρισμένο τρόφιμο με ισχυρισμό υγείας, που μπορεί να πωλείται ακόμα και στα φαρμακεία σε κάψουλες ως συμπλήρωμα διατροφής.

Είναι, λοιπόν, το ελαιόλαδο ένα απλό τρόφιμο ή μήπως είναι φάρμακο; Τι ακριβώς ισχύει σήμερα με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία;

Η απάντηση είναι πολύ ξεκάθαρη και απλή και βασίζεται στη μεγάλη αλλαγή που έφερε ο ευρωπαϊκός κανονισμός 432/2012 σχετικά με τους ισχυρισμούς υγείας που μπορεί να φέρει στη συσκευασία του ένα τρόφιμο ανάλογα με τα συστατικά του.

Σύμφωνα με αυτόν τον κανονισμό, το ελαιόλαδο μπορεί να φέρει τους εξής τρεις ισχυρισμούς υγείας:

•Η αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών από ακόρεστα λιπαρά στη διατροφή συμβάλλει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα. Το ελαϊκό οξύ ανήκει στα ακόρεστα λιπαρά.

•Η βιταμίνη Ε συμβάλλει στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

•Οι πολυφαινόλες ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες.

Ο τρίτος ισχυρισμός ισχύει μόνο με την προϋπόθεση ότι το λάδι περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και παραγώγων της (σύμπλεγμα ελαιοευρωπαΐνης και τυροσόλης) ανά 20 γραμμάρια ελαιολάδου.

Το ελαιόλαδο, λοιπόν, δεν είναι ένα απλό τρόφιμο, αλλά ένα τρόφιμο που υπό προϋποθέσεις μπορεί να φέρει έως και τρεις ισχυρισμούς υγείας στην ετικέτα του. Ειδικά, όμως, ο τρίτος ισχυρισμός υγείας είναι ο σημαντικότερος, καθώς είναι αποκλειστικό χαρακτηριστικό του ελαιολάδου και ιδίως του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, καθώς οι συγκεκριμένες ουσίες δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο τρόφιμο. Όσο και αν κάποιοι επιμένουν να υποβαθμίζουν το ελαιόλαδο σε ένα απλό φαγητό, η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική.

Ήδη πολλές εταιρείες στην Ελλάδα έχουν κυκλοφορήσει ελαιόλαδα που στην ετικέτα τους αναγράφουν τον ισχυρισμό υγείας για τις πολυφαινόλες και αυξάνουν το μερίδιό τους στην αγορά και, μάλιστα, με πολύ υψηλότερες τιμές.

Εκτός, όμως, από αυτό, πρωτοπόροι επιχειρηματίες παράγουν ελαιόλαδο με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες, που μπορεί να μορφοποιηθεί σε κάψουλες ή να συσκευαστεί σε δοσομετρικά φιαλίδια και ήδη κυκλοφορεί ως συμπλήρωμα διατροφής στην Ελλάδα και το εξωτερικό σε φαρμακεία και καταστήματα υγιεινής διατροφής.

Σε αυτό, όμως, το σημείο πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η πώληση μέσω του φαρμακείου δεν καθιστά το ελαιόλαδο φάρμακο, αν και στα μάτια του μη εξειδικευμένου επιστήμονα η διάκριση μεταξύ συμπληρώματος διατροφής και φαρμάκου δεν είναι τόσο απλή. Με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία που ισχύει και στην Ελλάδα, τα συμπληρώματα διατροφής ή τα τρόφιμα με ισχυρισμό υγείας συμβάλλουν στη διατήρηση των φυσιολογικών λειτουργιών του σώματος, δηλαδή συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας, ενώ, αντίθετα, τα φάρμακα είναι αυτά που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ή την πρόληψη μιας ασθένειας.

Τα ειδικά ελαιόλαδα που είναι πλούσια σε φαινόλες, αν και ήδη ξεκίνησαν να διακινούνται μέσω των φαρμακείων, δεν μπορούν ακόμα να θεωρηθούν φάρμακα με τη νομική και επιστημονικά ακριβή έννοια του όρου. Παρ’ όλα αυτά, πληθαίνουν καθημερινά οι πειραματικές μελέτες που δείχνουν ότι τα υψηλά φαινολικά ελαιόλαδα ή οι φαινολικές ουσίες του ελαιολάδου σε καθαρή μορφή μπορούν να δράσουν θεραπευτικά ή προληπτικά σε επίπεδο κυττάρου, πειραματόζωου ή ακόμα και ανθρώπου.

Πριν από λίγα χρόνια διαφαινόταν ότι είναι θέμα χρόνου να δούμε τα ειδικά ελαιόλαδα να διακινούνται ως συμπληρώματα διατροφής μέσω του φαρμακείου, όπως και έγινε. Τώρα είμαστε σε θέση να πούμε ότι και πάλι είναι θέμα χρόνου (και ενδεχομένως χρημάτων που θα επενδυθούν στην έρευνα), ώστε να τεκμηριωθούν πλήρως οι θεραπευτικές ιδιότητες των καθαρών φαινολικών συστατικών του και έτσι αυτά να μετεξελιχθούν σε συνταγογραφούμενο φάρμακο και το ίδιο το ελαιόλαδο να αποκτήσει επιπλέον επίσημους ισχυρισμούς υγείας.

Εντυπωσιακά ευρήματα από μελέτες, κυρίως, σε αμερικανικά πανεπιστήμια έχουν δείξει ότι το ελληνικό ελαιόλαδο, που είναι πλούσιο σε μια φαινόλη που ονομάζεται ελαιοκανθάλη, αλλά και η ίδια η καθαρή ουσία ελαιοκανθάλη, μπορεί σε πειραματόζωα να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου Alzheimer και, μάλιστα, με έναν πολύ εξειδικευμένο μηχανισμό δράσης. Συμβαίνει, άραγε, κάτι παρόμοιο και στους ανθρώπους; Το ερώτημα αυτό προσπαθεί να απαντήσει η πρώτη μεγάλης κλίμακας κλινική μελέτη, με τη χρήση αγουρελαίου Χαλκιδικής, που είναι σε εξέλιξη εδώ και περίπου ένα χρόνο στην Ελλάδα από την ελληνική εταιρεία Alzheimer και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το Τμήμα Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Εξίσου εντυπωσιακά ευρήματα έχουν προκύψει πάλι από αμερικανικά ιδρύματα σχετικά με την ικανότητα της ουσίας ελαιοκανθάλης να σκοτώνει καρκινικά κύτταρα σε ασυνήθιστα μικρό χρονικό διάστημα και πάλι με πολύ εξειδικευμένο μηχανισμό δράσης. Και σε αυτή την περίπτωση βρίσκεται σε εξέλιξη μια αρχική κλινική μελέτη στην Ελλάδα σε ανθρώπους με τη χρήση ελαιολάδου πλούσιου σε ελαιοκανθάλη.

Ως τώρα η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη σε ανθρώπους με ελληνικό ελαιόλαδο πλούσιο στις ουσίες ελαιοκανθάλη και ελαιασίνη έχει πραγματοποιηθεί από το Τμήμα Διατροφής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Davis, σε συνεργασία με το εργαστήριο μεταβολικών νοσημάτων του αμερικάνικου υπουργείου Γεωργίας και του Πανεπιστημίου Αθηνών, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Καπετάν-Βασίλη και της εταιρείας ΓΑΙΑ.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε πολύ πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Functional Foods, έδειξε ότι το ελαιόλαδο που περιείχε υψηλή ελαιοκανθάλη μπορούσε να αναστείλει τη συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων, σε αντίθεση με το ελαιόλαδο που στη θέση της περιείχε μόνο υδροξυτυροσόλη ή τυροσόλη και το οποίο δεν είχε αυτή την ικανότητα.

Αυτό σημαίνει ότι δυνητικά ένα τέτοιο ελαιόλαδο θα μπορούσε να προστατεύει από τη δημιουργία θρόμβων, δηλαδή από ένα έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η επέκταση της μελέτης σε μεγαλύτερο αριθμό εθελοντών και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αξίζει, πάντως, να αναφερθεί ότι το λάδι που χρησιμοποιήθηκε ήταν ένα τυπικό δείγμα από τρεις περιοχές της Μεσσηνίας (Ακριτοχώρι, Λάμπαινα και Λευκοχώρα) και ότι στους μισούς εθελοντές η δράση του ήταν εφάμιλλη του φαρμάκου ιβουπροφαίνη.

Πέραν όλων αυτών έχουν γίνει πολλές μελέτες σε ανθρώπους που έχουν δείξει πολύ ενδιαφέρουσα δράση των υψηλών φαινολικών ελαιολάδων στη ρύθμιση της πίεσης, στη ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα και στη μείωση δεικτών φλεγμονής.

Και βέβαια, να μην ξεχνάμε την από αρχαιοτάτων χρόνων γνωστή χρήση του ελαιολάδου για την περιποίηση του δέρματος και για τη εφαρμογή του στο χώρο των καλλυντικών.

Όλα τα παραπάνω δείχνουν ότι είναι απολύτως αναγκαία η εντατική και στοχευμένη έρευνα πάνω στις θεραπευτικές ιδιότητες της ελιάς και του ελαιολάδου. Για το λόγο αυτό σε ειδική εκδήλωση στην Παλαιά Βουλή πριν από λίγους μήνες, παρουσία του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Κόκκαλη, ανακοινώθηκε η δημιουργία του μη κερδοσκοπικού οργανισμού «Παγκόσμιο κέντρο ελιάς για την υγεία» (www.worldolivecenter.com).

Αυτός ο οργανισμός στοχεύει στην παροχή πιστοποίησης στα ελαιόλαδα με ισχυρισμό υγείας από όλο τον κόσμο, στην εκπαίδευση παραγωγών και καταναλωτών, στη βράβευση και προώθηση των υγιεινών ελαιολάδων και, πάνω από όλα, στην εκπόνηση και το συντονισμό ιατρικών ερευνών που θα μελετήσουν την επίδραση του ελαιολάδου στην υγεία.

Είναι πολύ σπουδαίο γεγονός ότι η έδρα αυτού του φορέα θα είναι στην Ελλάδα και έτσι η χώρα μας θα γίνει πρωτοπόρος σε ένα θέμα που μπορεί να δώσει τεράστια ώθηση στο κυριότερο αγροτικό προϊόν μας.

Κύρια σημεία που πρέπει να τονίσουμε:

-Όλα τα ελαιόλαδα δεν είναι ίδια

-Ένα ελαιόλαδο που είναι σε όμορφη και συνήθως ακριβή συσκευασία δε σημαίνει υποχρεωτικά ότι είναι πιο νόστιμο ή πιο υγιεινό. Ένα καλό, όμως, ελαιόλαδο πρέπει να είναι σε υψηλής ποιότητας συσκευασία για να προωθηθεί στις διεθνείς αγορές

-Η σύγχρονη τάση είναι πλέον να γίνεται πιστοποίηση των περιεχόμενων φαινολικών συστατικών

-Προτιμάμε ελαιόλαδα με πιστοποιημένο ισχυρισμό υγείας

-Αν και οποιοδήποτε ελαιόλαδο είναι πιο υγιεινό από το ζωικό λίπος, σίγουρα προτιμάμε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο σε σχέση με τα εξευγενισμένα ελαιόλαδα ή πυρηνέλαια, καθώς μόνο σε αυτό βρίσκουμε τις ευεργετικές φαινόλες.

-Προτιμάμε ελαιόλαδα που έχουν αισθητή πικάντικη και πικρή γεύση. Η ελαιοκανθάλη γίνεται αισθητή κυρίως ως πικάντικο κάψιμο στο λαιμό κατά την κατάποση και η ελαιασίνη κυρίως ως πικρό, αισθητό στη βάση της γλώσσας. Το χρώμα ή η οσμή δεν αποτελούν ασφαλές κριτήριο

-Η ευρέως γνωστή οξύτητα δε σχετίζεται με το φαινολικό περιεχόμενο ούτε με την επίδραση στην υγεία

-Λάδια που δεν έχουν υψηλές φαινόλες δε σημαίνει ότι δεν είναι υγιεινά σε σχέση με τα ζωικά λίπη ή τα σπορέλαια. Όμως, δεν έχουν την ίδια αξία για τη διατήρηση της υγείας σε σχέση με αυτά που είναι πλούσια σε φαινόλες

-Ένα καλό ελαιόλαδο με υψηλές φαινόλες πρέπει να φυλάσσεται προστατευμένο από υψηλές θερμοκρασίες, φως, οξυγόνο και υγρασία. Η κακή συνήθεια φύλαξης στους γνωστούς 17κιλους τενεκέδες είναι βλαπτική για τις φαινόλες, καθώς η μακρόχρονη παραμονή του λαδιού, σε επαφή με μεγάλο όγκο αέρα, επιταχύνει τη διάσπαση τους. Το καλό ελαιόλαδο φυλάσσεται σε μικρές συσκευασίες και καταναλώνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα από το άνοιγμα της συσκευασίας

-Για να βοηθήσουμε τους παραγωγούς να ελέγχουν την ποιότητα του ελαιολάδου ως προς την περιεκτικότητα στις δυο σπουδαιότερες φαινόλες, την ελαιοκανθάλη και την ελαιασίνη, αναπτύξαμε ένα απλό στη χρήση χρωματικό τεστ (ARISTOLEO) που βραβεύθηκε ως η καλύτερη εφεύρεση της χρονιάς για το 2016 και η οποία στηρίζεται στην πατενταρισμένη αντίδραση Melliou-Magiatis. Το τεστ είναι εμπορικά διαθέσιμο στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και την Κύπρο. Σε συνέχεια της καινοτομίας κατασκευάσαμε μια φθηνή συσκευή με το όνομα ARISTOMETER, που μπορεί να ελέγχει το χρωματικό τεστ και αντί η εκτίμηση να γίνεται οπτικά δια γυμνού οφθαλμού, γίνεται ηλεκτρονικά δίνοντας αποτελέσματα μεγάλης ακρίβειας. Η συσκευή θα χρησιμοποιηθεί δοκιμαστικά φέτος για πρώτη φορά σε επιλεγμένα ελαιοτριβεία σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος INTERREG-MED ARISTOIL.

Όλα τα παραπάνω παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του συνεδρίου του Χάρβαρντ στη Χαλκιδική, 16-20 Οκτωβρίου, με θέμα Μεσογειακή Διατροφή και Υγεία. 

 

 

 

Το Άγιον Ελαιόλαδον 

Έχει χαρακτηριστεί ο πράσινος χρυσός της Ελλάδας και όχι άδικα. Η ελιά και το ελαιόλαδο αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των Ελλήνων, βασικό συστατικό της Μεσογειακής Διατροφής από την αρχαιότητα έως και σήμερα, στοιχείο της ελληνικής παράδοσης, του πολιτισμού και των τεχνών, της θρησκείας, αλλά και φάρμακο.

Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν την ελιά ιερό δέντρο. Ο Όμηρος ονόμαζε το ελαιόλαδο «το υγρό χρυσάφι της διατροφής» και ο Αριστοτέλης θεωρούσε την καλλιέργεια της ελιάς επιστήμη. Στο πέρασμα των αιώνων το δέντρο αυτό με τους καρπούς του έθρεψε τους Έλληνες, ενώ και σήμερα η ελιά και το ελαιόλαδο συνεχίζουν να αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ελληνικής οικονομίας, αφού η καλλιέργεια της καλύπτει το 9% της αξίας της αγροτικής παραγωγής στην Ελλάδα.

Από την Κρήτη και την Πελοπόννησο έως τη Βόρεια Ελλάδα και από τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου έως τα νησιά του Ιονίου, πλούσιοι ελαιώνες χαρίζουν κάθε χρόνο τους καρπούς τους, οι οποίοι μαζεύονται και επεξεργάζονται με τον ίδιο σχεδόν τρόπο εδώ και αιώνες, δίνοντας το πολύτιμο ελαιόλαδο που αποτελεί τη βάση της Μεσογειακής Διατροφής, από τις πιο δημοφιλείς και αποδεδειγμένα υγιεινές διατροφές παγκοσμίως. Μάλιστα, κορυφαία πανεπιστήμια, όπως η Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, θεωρούν πλέον το ελαιόλαδο ως βασικό συστατικό του επονομαζόμενου «πιάτου υγιεινής διατροφής».

Φυσικά, τόσο στην καλλιέργεια όσο και στη συγκομιδή, την επεξεργασία και την αποθήκευση του τελικού προϊόντος σήμερα έχουν γίνει βήματα που εξέλιξαν την ελαιοπαραγωγή, με αποτέλεσμα το ελληνικό ελαιόλαδο να θεωρείται το πλέον ποιοτικό διεθνώς, αν και δεν έχει καταφέρει να διεισδύσει στο βαθμό που θα έπρεπε στις ξένες αγορές.   

 

 

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΕ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟ ΥΓΕΙΑΣ

 

                          

Εκατοντάδες παραγωγοί σε όλη την Ελλάδα ετοιμάζονται να ξεκινήσουν ή έχουν ήδη ξεκινήσει τη νέα ελαιοκομική περίοδο, στοχεύοντας στην παραγωγή ελαιολάδου με ισχυρισμό υγείας που θα τους αποφέρει και μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη.

Σίγουρα δεν πρόκειται για εύκολη δουλειά, ιδίως αν στοχεύει κανείς να συνδυάσει άψογα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (οσμή και γεύση) με υψηλές φαινόλες, που εξασφαλίζουν ισχυρισμό υγείας για το προϊόν. Σε αυτή, όμως, την περίπτωση είναι ορθάνοιχτος ο δρόμος για μεγάλες διακρίσεις σε διεθνείς διαγωνισμούς.

Από επιστημονική άποψη το θέμα είναι ακόμα υπό διερεύνηση, αν και υπάρχουν ήδη αποτελέσματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη από τους παραγωγούς. Σε βάθος διερεύνηση θα γίνει μέχρι το τέλος του 2019 στο πλαίσιο του προγράμματος ARISTOIL, στο οποίο συμμετέχουν χιλιάδες παραγωγοί από πέντε μεσογειακές χώρες και στους οποίους θα δοθεί δωρεάν πιστοποίηση και εκπαίδευση.

Από την Ελλάδα συμμετέχουν 1.000 παραγωγοί από τους Δήμους του δικτύου ΕΥΞΕΙΝΗ ΠΟΛΗ σχεδόν από όλες τις περιφέρειες της χώρας.

Όταν ολοκληρωθεί το έργο, θα γνωρίζουμε πολλά περισσότερα, όμως μέχρι στιγμής η έρευνα έχει αποδείξει ότι τον κυριότερο ρόλο τον παίζουν παράγοντες όπως η εποχή συγκομιδής, η ποικιλία και η επεξεργασία στο ελαιοτριβείο.

Συγκεκριμένα, υπάρχουν ποικιλίες που εύκολα δίνουν λάδια πλούσια σε φαινόλες (Κορωνέικη, Λιανολιά Κέρκυρας, Χαλκιδικής, Θρούμπα Θάσου, Αθηνολιά, Ζακύνθου κ.τ.λ.), ενώ άλλες ποικιλίες (π.χ. Μανάκι, Μεγαρίτικη, Αδραμυτινή) χρειάζονται πολύ πρώιμη συγκομιδή και ειδική επεξεργασία.

Ο βαθμός ωριμότητας του καρπού είναι πολύ κρίσιμος και η πρώιμη συγκομιδή δίνει ελαιόλαδα πολύ πιο πλούσια σε φαινόλες σε σχέση με την αργοπορημένη συγκομιδή. H βέλτιστη στιγμή συγκομιδής δεν είναι ίδια για κάθε ποικιλία, αλλά σε γενικές γραμμές υψηλότερα επίπεδα φαινολών εμφανίζονται πριν αρχίσει η ελιά να παίρνει το πρώτο ιώδες χρώμα και είναι σχεδόν πλήρως πράσινη ή κιτρινοπράσινη.

Το ελαιοτριβείο είναι αναμφισβήτητα το σημείο εκείνο στο οποίο μπορεί να αναδειχθεί ή να καταστραφεί ένα λάδι. Τα ελαιοτριβεία δύο φάσεων (δηλαδή χωρίς προσθήκη νερού) δίνουν πάντα υψηλότερα αποτελέσματα σε σχέση με τα τριών φάσεων. Γενικά η προσθήκη νερού πρέπει να αποφεύγεται σε κάθε σημείο όσο το δυνατόν, τόσο στη μάλαξη όσο και στη φυγοκέντρηση. Η ψυχρή έκθλιψη (στους 28 βαθμούς) θεωρείται ένας γενικά ασφαλής κανόνας, αν και δεν ισχύει με μεγάλη ακρίβεια για όλες τις ποικιλίες και για κάθε βαθμό ωριμότητας. Με ασφάλεια μπορούμε να πούμε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες (>35 βαθμών) οδηγούν σε μειωμένη περιεκτικότητα ως και ολική απώλεια των φαινολών. Ο πολύ μικρός χρόνος μάλαξης μπορεί να οδηγεί σε καλύτερα αρώματα, αλλά είναι συνήθως εις βάρος των φαινολών. Αντίθετα, ο παρατεταμένος χρόνος μάλαξης (>1 ώρα) μπορεί σε κάποιες ποικιλίες να ευνοεί τις φαινόλες, αλλά μπορεί να οδηγήσει και σε γευστικά ελαττώματα. Χρειάζεται βαθιά γνώση και πειραματισμός ώστε να βγει το βέλτιστο αποτέλεσμα.

Σημαντικό, επίσης, ρόλο φαίνεται να έχει ο τύπος του εδάφους, το μικροκλίμα και ο βαθμός άρδευσης. Μελέτες έχουν δείξει ότι μειωμένη παροχή νερού (ξερικές ελιές) οδηγεί σε αύξηση των φαινολών.

Ο τύπος της καλλιέργειας, βιολογικός ή συμβατικός δε φαίνεται να είναι πολύ σημαντικός, αν και ακόμα δεν υπάρχουν πολλά δεδομένα. Σίγουρα όμως τα πλεονεκτήματα της βιολογικής καλλιέργειας ως προς την ασφάλεια του προϊόντος είναι πολύ σημαντικά.

Ο τρόπος συγκομιδής και αποθήκευσης του καρπού μέχρι την παραγωγή του λαδιού χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Συγκομιδή από το έδαφος και αποθήκευση για μεγάλο διάστημα σε πλαστικά τσουβάλια είναι απολύτως καταστρεπτικά. Η συγκομιδή σε αεριζόμενα τελάρα και η έκθλιψη σε λιγότερο από 24 ώρες δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα.

 

 

 Ο ράβδος

   

 
{Της Μαρίας Μουτζούρη, Φωτο: Αριστείδης Μουτζούρης}

 

Οι δέμπλες και τα κοντοράβδια όλο το καλοκαίρι δεμένα σφιχτά και σε πολλές μεριές στον κορμό της μουριάς για να ισιώσουν και ν’ αλαφρώσουν. Να ‘ναι αλαφρά στο χέρι που τόση δουλειά το καρτερεί.

Σαν φτάνει εκείνη η ώρα όλα πρέπει να ‘ναι έτοιμα. Να  ’τοιμαστεί το σακούλι, να φορτωθούν όλα στο γάιδαρο, να ξεκινήσουν, να φθάσουν.

-Άντε, μεσημέρι μάς πήρε…

Ψωμί ζυμωτό, τυρί δικό τους, ρόδια και πορτοκάλια από το περιβόλι τους. Νάτο το προσφάι. Και το φαΐ ρέγγος και ψάρι κονσέρβα. Κάποια καραμελίτσα και λουκουμάκια για να γλυκάνει το στόμα. Η ψυχή έτσι κι αλλιώς είναι γλυκαμένη κι ευχαριστημένη. Τούτος ο αγώνας που τώρα αρχίζει και θα κρατήσει δυο μήνες και βάλε, τη γλυκαίνει πιο πολύ.

Ο γάιδαρος, σύντροφος και βοηθός στις δουλειές χρόνια τώρα, θα προσφέρει κι εφέτος βοήθεια. Δέμπλες, κοντοράβδια, λιόπανα, τσουβάλια, σακούλια όλα θα τα κουβαλήσεις αγόγγυστα.

-Θέλει κάρπισμα το ζωντανό για να ‘ναι πρόθυμο ν’ αντέχει. Α! και την ομπρέλα μην τυχόν και πιάσει καμιά μπόρα.

-Μακάρι να μας κάνει καλό καιρό να γλιτώσουμε τις λάσπες και το κρύο.

-Στο ράβδο δε διαλέγεις τις μέρες. Και βρέχοντας πας.

-Λίγο να κρατήσει, βάρεσες ένα λιόφυτο και το ’χεις κέρδος.

Όλα μετρημένα και συγκινητικά απλά.

Το ακούμπημα στον κορμό στήριγμα για ξαπόσταμα και χάδι για το θησαυρό που σου χαρίζει. Μπορεί το θησαυρό αυτό κάποιοι να μην τον εκτιμούν όσο πρέπει. Μπορεί να μην τον πληρώνουν όσο πρέπει.

-Πληρώνεται ο κόπος του αγρότη;

Δεν τον συγκινούν καθόλου τα τωρινά ελαιοσυλλεκτικά.

-Τι τα θέλει τα παλιομηχανήματα; άχρηστα πράματα. Σε τρώει η βουή και η μουγκαμάρα. Να μπορείς, βρε αδερφέ, να σιγοτραγουδάς «τις στράτες του Μωριά». Να λες και κάποιες ιστορίες δικές σου, των προγόνων σου ή των συγχωριανών σου. Έτσι για να μάθουν και οι άλλοι να γελάσουν, να λυπηθούν, να προβληματισθούν  ή απλά ν’ ακούσουν. Να ορμηνέψεις και να σ’ ορμηνέψουν. Να συμφωνήσεις ή και να γκρινιάξεις. Ν’ ακούσεις τον τραγουδιστό ήχο που κάνει το χειροπρίονο όταν ομορφοκλαδεύει τα δέντρα.

Εδώ η τεχνολογία δεν έχει θέση. Όλα όπως του παραδόθηκαν. Ακόμη και το λιναρένιο ραβδόπανο που ’χε το προικιό του, έπεφτε στο μερτικό του, έχει θέση εδώ.

Θα στρωθεί υπαίθριο τραπέζι με κάλεσμα στον Πλάστη και σ’ όλα τα πλάσματά του. Και η ελιά στην άκρη της κλάρας που δεν πρέπει να κοπεί και δεν τη φτάνει η δέμπλα ούτε κοντοράβδι, είναι χάρισμα στις τσίχλες και στο κότσυφα.

-Θα πάει την ευλογία που ‘στειλε ο Θεός, από το χωράφι στο σπιτικό. Και θα κρεμαστεί στο εικόνισμα με νοερή ικεσία για υγεία και πάντα πλούσια και καλοφάγωτη σοδειά. Κι εκείνον που θα το κουβαλήσει θα τον «ασημώσει» τ’ αφεντικό.

Καληνύχτα, χωραφάκι μου, και του χρόνου με το καλό.

Στο λιτρουβιό, διαμάντι βγαίνει μασκαντούρικο.

Η καψάλα με το αγουρόλαδο η πιο νόστιμη μπουκιά της χρονιάς.

-Το λαδάκι μας το βλογημένο φάρμακο και βάλσαμο. Έτσι μας το ‘μαθαν, έτσι το ξέραμε. Τώρα το ξέρουν όλοι.

Η φλόγα του καντηλιού απόψε είναι πιο λαμπερή. Το πρώτο άναμμα με το φρέσκο λάδι. Και αύριο το τάξιμο για το καντήλι του Αγίου στην εκκλησία.

Στο παραγώνι τρίζουν ξύλα. Οι τηγανίτες με το φρέσκο λαδάκι – έτσι για το καλό – μοσχοβολούν.

-Αύριο πρέπει να κάψουμε τα κλαργιά για να οργωθεί το χωράφι.

Ανάλαφρη η σκέψη, ανάλαφρο το σώμα και τα βλέφαρα απόψε δεν κλείνουν.

Και τούτο το χέρι που πονεί από το κοντοράβδι, ξεκούραση θέλει.

Γελούν τα μάτια, γελά η ψυχή. Γελά, γονατίζει και προσεύχεται.

Σ’ ευχαριστούμε, Θεέ μου. Και του χρόνου να ‘μαστε καλά!

 

 

 

Πρόσφατα Άρθρα